Belediye bilançolarında Faaliyet Sonucu “Bütçe/Nakit Dengesi (Gelir-Gider farkı)”Gelir- Gider farkı) belediye operasyonel sürdürülebilirliğini gösterir. Net Değer (Öz Kaynak) belediyenin toplam varlık gücünü temsil eder. Bu oranlar belediye mali yapısında çok keskin bir yapısal dönüşüm ve dönemsel risk değişimini ortaya koyabilir.
BİRİNCİ BÖLÜME ek olarak GİDER ve YATIRIM verilerini de aldım. Aslında Personel, Faiz ve Transfer (Cari+ Sermaye) harcamalarını da dikkate almak uygun olabilirdi ancak konu dağılıyor ve anlaşılması daha zor teknik bir yazıya dönüşüyor. İleride daha akademik bir yorumla yazmakta yarar olabilir.
Verilere göre yorumları aşağıdaki tabloda analitik olarak görebilirsiniz.
Maalesef devlet kurumları ile belediyeleri sahiplenen siyasi partilerin elinde bu vb. analitik- istatistik veriler yoktur. Hatta belediyeleri için “Karne” yazmayı düşünenlere kısa bir format sunuyorum. Daha önce yazdığım 30 BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KARNESİ ve BELEDİYELERİN ŞEFFAFLIK ANATOMİSİ VE EPİKRİZ RAPORU kitaplarımı uzun olduğu için okumayanlar belki bu kısa yazıları okurlar.!
Her belediye için KARNE ve EPİKRİZ raporu dönemler itibarıyla mutlaka hazırlanmalı. Bu veya benzer bir format kullanarak tüm BB- İL- İLÇE belediyelerinin genel değerlendirmesi de çok yararlı olacaktır.
NOT: Neyse ki partiler ve belediyeler okumasa da, “Ankara’da Mali- Muhasebat konularında çalışan saygın bürokratlar” hangi kitaplar ile makalelerin ülkeye yararlı olduğunu biliyor.!
TABLOLARDAN OLUŞTUĞU İÇİN MUHTEMELEN KOLAY OKUNACAKTIR ANCAK BİRAZ UZUN OLDU.
DAHA KISA OLUR MUYDU? MEVZU DERİN OLUNCA BİLEMEDİM!
CHP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİ
| CHP Büyükşehir | 2015-18 | 2018-23 | 2023-24 | 2015-24 |
| Faal. Sonu/ Net değer | 2,6% | 8% | 90,5% | 64,6% |
| Faal. Sonu/ Top. Gider | 6,3% | 7,8% | 176,9% | 97% |
| YORUM Yıllara göre BB sayıları parantez içi gösterildi. Bazı aşırı artış ve azalışları bu değişime göre anlamak lazım. | Dengeli Operasyon ve Erken Borçlanma | İBB, Ankara, Adana, Mersin Etkisi ile Dev Borç/ Yatırım artışı. 2023’de 40,5 milyar toplam borcun 92,5 milyarı (%65,8’i) tek başına İBB’ye ait. | Enflasyon Şoku ve Yatırım Makası Açılması. 2024’de 232,7 milyar borcun 143 milyarı (%61) İBB’ye ait. | Bataktan çıkmaya yaklaşarak, günü kurtaran cari harcamalar yapıp, makyajlı bilançolar dönemi. Hizmet ve yatırım riski devam. |
| CHP Büyükşehir | 2015 (7 BB) | 2018 (7 BB) | 2023 (11 BB) | 2024 (14 BB) |
| Top. Gelir (Milyar TL) | 5,1 | 8,4 | 213,7 | 399 |
| Top. Gider (Milyar TL) | 5,5 | 9,6 | 230,3 | 481,4 |
| Top. Borç (Milyar TL) | 2,4 | 6,7 | 140,5 | 232,7 |
| Top. Yatırım (Milyar) | 2 | 4,1 | 86,2 | 154,5 |
| RİSK ANALİZİ Google’ın gelişmiş yapay zeka modeli (AI) veri analitiği ile birlikte hazırlanmıştır. | Borç %179, Gelir %64,7 artmış. Kendi yağı ile kavrulup faaliyet sonucu pozitif (%6,3) bir yapı. Borç/Gelir %47’den %79,7’ye çıkınca dönem sonu alarm vermeye başlamış. Yatırım (4,1 milyar), toplam borcun (6,7 milyar) %61’i. Kısıtlı gelir bütçesinin önemli kısmı yatırıma ayrılmış, gelirlerinden daha hızlı borçlanarak (%79,7) orta vadeli borç biriktirmişler. Gelirin yarıya yakını (%48,8) yatırıma (4,1 milyar) yönlendirilmiş. | Borçlar 21 kat, Gelir 25 kat artmış. 2023’de 213,7 milyar gelirin %40,3’ü (86,2 milyar) yatırıma gitmiş. Oldukça sağlıklı yüksek bir yatırım yoğunluğu. 86,2 milyar Yatırım/ Top. Borç oranı %61,3 oranına göre; Üçte iki Borç yatırım, üçte biri cari gider, faiz ve eski borç çevrilmesinde kullanıldığını anlıyoruz. Risk kontrol altında ancak Gider muhasebesi yok. ÖRNEK: 696 KHK ile işe alım kolaylaştı. Bir kısım Pers. Gideri Mal- Hizmet alımı içinde. Rapor hazırlanamıyor! | Hiper- Enflasyon Şoku yaşanan dönem. 2024 geliri 399 milyar, yatırım 154,5 milyar. Yatırım/Gelir %40,3’ten %38,7’ye gerilemiş. Makroekonomik önlem, yüksek kredi faizi ve ihale maliyetleri belirsizliği ile 399 milyar aynı hızda yatırıma yönlenememiş (yatırım frenlenmiş). Yani para “kasada kalıp” kısa vadeli borç, plansız/ verimsiz istihdam ile yüksek enflasyon sonucu aşırı artan Personel giderleri için harcanmış. Suni faaliyet fazlası var. | Top. Gelir %7.723 (78,2 Kat artmış). Top. Borç %9.595 (97 Kat) artmış. Yatırım %7.625 (77 Kat) artmış. Borç/ Gelir %47’den 2024’de %58,3’e artmış. (Fark 11,3%) 2019 sonrası agresif borçlanma stratejisi izlenmiş. Borç/ Gelir %60 sınırın altında. Mali durum riskli değil. Yatırım ve Gelir artış oranı aynı. 9 yılda kazanılan paranın oranı değişmeden, istikrarlı şekilde şehir yatırımına (altyapı, metro) dönüşmüş. |
CHP BAĞLI KURULUŞLAR
| CHP Bağlı kuruluş | 2015-18 | 2018-23 | 2023-24 | 2015-24 |
| Faal. Sonu/Net değer | -8% | 8,9% | 538,3% | 106,1% |
| Faal. Sonu/Top. Gider | -32,1% | -3,1% | 45,2% | 25,1% |
| YORUM | Tam mali çöküş, makro ekonomik şoklara açık kırılgan yapı. | Metropollerin Devri ile Başa Baş Noktası için müthiş toparlanma. | Enflasyonist Nakit artışı ve Yatırım patlaması. | Gelir/Gider Makası Pozitif, Borçların Sürdürülebilirliğinde tarihi başarı. |
| CHP Bağlı kuruluş | 2015 (8 BAĞLI) | 2018 (8 BAĞLI) | 2023 (14 BAĞLI) | 2024 (17 BAĞLI) |
| Top. Gelir (Milyar TL) | 2,6 | 3,9 | 103,3 | 208,4 |
| Top. Gider (Milyar TL) | 2,8 | 4,4 | 97 | 202,1 |
| Top. Borç (Milyar TL) | 2,9 | 4,3 | 55,4 | 109,6 |
| Top. Yatırım (Milyar) | 0,8 | 1,2 | 25,2 | 64,9 |
| RİSK ANALİZİ Google’ın gelişmiş yapay zeka modeli (AI) veri analitiği ile birlikte hazırlanmıştır. | Kronik Zarar ve Yapısal Çöküş. Tam bir finansal tıkanma. Her 100 TL harcamanın 32,1’i faaliyet zararı. Gelirin %30,7’si (1,2 milyar) yatırıma gitmiş. Borç/Gelir oranı %110. Muhtemelen tarifeler maliyetin altında, harcamalar borçla karşılanmış. | Faal. Sonu/ Net Değer: %8,9 (Pozitife Geçiş) Faal. Sonu/ Top. Gider: -%3,1 (Zarar Sıfırlandı) Borç 4,3’den 55,4 milyara (12,8 Kat), Gelir 3,9’dan 103,3 milyara (26,4 Kat), Gider 4,4’den 97 milyar (22 Kat) çıkmış. Gelir artışı (%2.548), Borç artışını (%1.188) ikiye katlamış. Top. Gider açığı (%32) başabaş (-%3,1) olmuş. Operasyonel risk sıfırlanmış. Yatırımlar canlanmış (1,2’den 25,2 milyara düşmüş). Popülist tarife yerine maliyet odaklı su ve bilet fiyatı belirlenmiş. Borç/Gelir %110’dan %53,6’ya düşmüş. | Gelir %101,7 artıp 208,4, Gider %108 artıp 202,1, Yatırımlar %157,5 artarak 64,9 milyar TL’ye ulaşmış. CHP BB 2024’de Yatırım baskılanıp %38,7’e düşmüştü. BAĞLILAR parayı sahaya sürüp, Yatırım/ Top. Gelir %24,3’den %31,1’e çıkmış. Faal. Sonu/Gider %45,2 tarihi zirve. Zorunlu tarife güncellemeleri ile enflasyon karşısında kurumların nakit akışı başarıyla korunup; MALİ DAYANIKLILIK/ SIHHAT sağlanmış. Operasyonel karlılık artmış. | Gelir; %7.915/80 kat Gider; %7.117/72 kat Borç; %3.679/ 38 kat Yatırım; %8.012/ 81 kat artmış. Borç/Gelir;%112’den %52,5’a -%59 düşüp Harika performans yakalanmış. 2015’de Borç/ Gelir oranı %111,5 ile batık/teknik iflastan kurtulup, 2024’de %52,5 ile güvenli bölge (%60) altına indirilmiş. 9 yılda en çok %8.012 yatırımlar (Sermaye Gideri) artmış. Borç sarmalından çıkılarak, %25,1 Faal. fazlasının kentsel yatırımlara aktarıldığı anlaşılıyor. |
AKP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİ
| AKP Büyükşehir | 2015-18 | 2018-23 | 2023-24 | 2015-24 |
| Faal. Sonu/ Net değer | -7,7% | -716% | -333,8% | 511,1 |
| Faal. Sonu/ Top. Gider | -11,45% | 435% | 212,6% | 63,4% |
| YORUM Yıllara göre BB sayıları parantez içi gösterildi. Bazı aşırı artış ve azalışları bu değişime göre anlamak lazım. | Hegemonya, Yüksek Borçlanma ve Yatırım Zirvesi dönemi. Kaldıraçlı ve Agresif Varlık Genişlemesi olarak da tanımlanır. | Metropollerin kaybı, Aşırı faaliyet fazlası ve Rasyolarda Şoklar yaşanmış. | Akut Yatırım Felci ve Bütçe Tıkanması. | Bataktan çıkmaya hazır günü kurtaran cari harcamalarla makyajlı bilançolar dönemi. Hizmet ve yatırım riski devam. |
| AKP Büyükşehir | 2015 (17) | 2018 (17) | 2023 (15) | 2024 (13) |
| Top. Gelir (Milyar TL) | 25 | 42,7 | 104,4 | 132,5 |
| Top. Gider (Milyar TL) | 26 | 48,8 | 125,9 | 147,9 |
| Top. Borç (Milyar TL) | 26,4 | 56,8 | 74,1 | 93,5 |
| Top. Yatırım (Milyar) | 10,8 | 24,2 | 53,5 | 53,7 |
| RİSK ANALİZİ Google’ın gelişmiş yapay zeka modeli (AI) veri analitiği ile birlikte hazırlanmıştır. | Top. Giderin %11,45’i Faal. Zararı, gelirden fazla büyüyen borçla (%115) karşılanmış. Borçların gelire oranı %105’i aşarak yapısal riski üretmiş. Gelir %71 Borç %115 artmış. Borçlanma kaldıracını sonuna kadar kullanıp agresif fiziksel yatırım stratejisi izlenmiş. 2018’de 42,7 milyarın 24,2 milyarı (%57 çok iyi) yatırım yapılmış. | Faal. Sonu/ Net Değer: -%716 (Aşırı olumsuz Uç Değer) Faal. Sonu/ Top. Gider: %435 (Aşırı Pozitif Uç Değer) sonuçla Rasyo paradoksu yaşanmış. İstanbul ve Ankara gibi dev gayrimenkul ve arsa varlıkları CHP’ye geçince, AKP konsolide Net Değeri DRAMATİK şekilde çökmüş. Borç %30 artışla/ 74,1, Gelir %144/104 milyar. Ölmedim ayaktayım.! Kayıplar sonrası AKP’li Anadolu BB harcaması (125,9 milyar) sıkı kontrol, hazine bütçe payıyla kağıt üzerinde devasa bir operasyonel kârlılık (%435) üretmiş. Yüksek hibeler/ destek vurgusu mu var?! | Gelir 132,5 milyar, Gider 147,9 milyara ulaşmış. Yatırım 53,5 milyardan 53,7 milyara çıkarak neredeyse DURMUŞ (%0,3 nominal artış). KIRMIZI ALARM! Enflasyon %60 üzerinde artarken, Yatırımın %0,03 artışı, AKP’li BB’nin reel yatırımları tamamen durdurup, yeni proje üretemediğini gösteriyor. Paralar maaş ve cari giderlere harcanmış. Yılı 15,4 milyar TL net bütçe açığıyla kapatmış. Yatırımın durmasına rağmen bu açık, likidite krizinin ne kadar derin olduğunun kanıtıdır. | 9 yıllık kümülatif gerçekleşme (Faal./ Net Değer: %511,1. Faal./ Gider: %63,4). TOPLAM ARTIŞLAR: Gelir %430/5,3 Kat (CHP’li 78 kat) Gider %468/ 5,6 Kat, Borç %254 3,5 Kat, (CHP’li 96 kat) Yatırım %397/4,9 Kat Borç/ Gelir %70,5 (2015’de %105,6)’ya göre, -%35,1 gerçek değil görünürde iyileşme var.) 9 yıllık kümülatif rasyo %511 nedeni (2015-2019 İstanbul/ Ankara varken), dev altyapı yatırımının bilançoda yarattığı Yeniden Değerleme gücü olabilir diyor yapay zeka ancak pek katılamıyorum! |
| YORUM: AKP- CHP BB Risk Karşılaştırması ve Stratejik Teşhis | CHP MODELİ: Sürekli borçlanan, borç hızı geliri aşan, ancak bu borçla devasa bir bütçe (399 Milyar TL) yaratan ve gelirin %38’ini inatla yatırıma dönüştüren “AGRESİF KALDIRAÇLI BÜYÜME”. AKP MODELİ: 2019 sonrası borçlanma kanalları daralan, bütçe ölçeği küçülen (132,5 Milyar TL), 2024 itibarıyla yatırım yapma kabiliyetini tamamen kaybetmiş (%0,3 artış) ve günü kurtarmak için cari bütçe açığı veren “SAVUNMACI / SIKIŞMIŞ” model. NİHAİ RİSK: AKP BB 2024 itibarıyla en büyük risk “FİNANSAL TIKANMA, HİZMET ÜRETEMEME”. Borç/ Gelir %70,5 ile CHP’den (%58,3) daha yüksek. Gelir artış hızı (%430), gider artış hızı (%468) gerisinde olunca sistem yapısal olarak açık verir. AKP’li BB’ler hükümetin tasarruf ve yüksek faizden en çok hasar alan olup, radikal gelir artışı (tarife zammı veya varlık satışı) yaratılmasa hizmet kaliteleri hızla düşecektir. | |||
AKP’Lİ BAĞLI KURULUŞLAR
| AKP Bağlı kuruluş | 2015-18 | 2018-23 | 2023-24 | 2015-24 |
| Faal. Sonu/Net değer | -22,1% | 2,55% | -89,9% | 348,3% |
| Faal. Sonu/Top. Gider | -90,8% | -6,9% | 431% | 85,3% |
| YORUM | Finansal sıkışma, Borç limitine çarpma ve Nominal illüzyon döngüsü. | Ölçek Küçülmesi ve Yapısal Dengelenme | Kredi Musluklarının Kapanışı ve Yatırım Felci. | Yüksek operasyon maliyeti ve borç var. Kredi kapalı. Bilanço büyük, altyapı için kaynak- nakit yok. |
| AKP Bağlı kuruluş | 2015 (19) | 2018 (19) | 2023 (15) | 2024 (13) |
| Top. Gelir (Milyar TL) | 13,3 | 18,1 | 31,9 | 37,6 |
| Top. Gider (Milyar TL) | 13,8 | 20,4 | 40 | 47,2 |
| Top. Borç (Milyar TL) | 12,2 | 19 | 34,3 | 31,7 |
| Top. Yatırım (Milyar) | 4,8 | 7 | 15,4 | 16,1 |
| RİSK ANALİZİ Google’ın gelişmiş yapay zeka modeli (AI) veri analitiği ile birlikte hazırlanmıştır. | BB gibi eksi-artı uçta savrulma, yüksek enflasyon bilançosu ile yapısal risklerin nasıl gizlediği net olarak görülüyor. Faal. Sonu/Top. Gider: -%90,8% (Tarihi negatif Rekor) Operasyonel olarak tam çöküş. Her 100 TL harcarken 90,8 TL Faal. Zararı üretmiş. Gelir artışı (%36,1), giderin (%47,8) çok gerisinde. Kurumlar, devasa operasyonel açığı kapatıp 7 milyar yatırımı fonlamak için gelirinden daha fazla borçlanmış (%55,7 borç artışı). 2018’de Borç/Gelir rasyosu %105 ile akut finansal kriz sinyali vermiştir. | Faal. Sonu/ Top. Gider: -%6,9 (Zararın çoğu kapanmış. Toparlanma! Faal. Sonu/ Net Değer: %2,53 (Artıya Geçiş) Tarife politikaları daha sıkı yönetilmiş, gider açığı %90,8’den %6,9’a düşürülmüş. Borç ile gelir artışı başabaş noktaya getirilip operasyonel risk büyük oranda kontrol altına alınmış. | Faal. Sonu / Top. Gider: %431 (Aşırı artı ilüzyon) Faaliyet Sonu/Net Değer: -89,9% Borçlar -%7,5 Azalmış Gelir %17,8 Artmış Gider %18 Artmış Yatırım %15,4’den %16,1 NİSPİ DURMA. Borç stoku nominal %7,5 azalmış. Yüksek faiz ve kredi limitleri dolunca Borç Duvarına çarpmış. Enflasyon zirve yapmış, Yatırım %4,5 artmış. Reel altyapı yatırımı tamamen durdurulmuş. Giderler (yatırım dahil) baskılanıp borç ödemesi yapılınca nakit akışında %431’lik suni “faaliyet olumlu” sonucu var. Net değer oranı -%89,9 öz kaynakların hızla eridiğini gösteriyor. | 9 yıl gerçekleşme ile Faal./ Gider: %85,3) Faal./Net değer: %348 Gider büyüme hızı: %242, Gelir büyüme hızı %%182,7 sistem sürekli açık veriyor. TOPLAM ARTIŞLAR: Gelir %183/2,8 Kat Gider %242/3,4 Kat Borç %159,8/2,6 Kat Yatırım %235/3,3 Kat Borç/ Gelir sıkışması! 2015’te %91,7 olan Borç/Gelir rasyosu, 2024’te %84,3’e inmiş. Düşüş başarı yerine, kredi bulma şansının kaybolması (finansal dışlanma) olarak görülmeli. Kağıt üstünde geçmiş varlıklar rasyoyu kurtarsa da 2024 güncel nakit akışı alarm veriyor. |
DEM PARTİLİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİ
| DEM Büyükşehir | 2015-18 | 2018-23 | 2023-24 | 2015-24 |
| Faal. Sonu/ Net değer | -164,9% | 137,1% | 412,5% | 143,9% |
| Faal. Sonu/ Top. Gider | -70,7% | 50% | 29,1% | 41,9% |
| YORUM | Kayyum yönetim etkisi ve bütçe baskılaması ile Parti değil, Kayyum Finans modeli. (2016-19) | Kesintisiz Kayyum Yönetimi ve Agresif Borçlu Yatırım | Seçim Dönüşümü ve Akut Yatırım Çöküşü | Baskılanmış bütçe ile Kayyum Finansman Modeli sonuçları. Kayyum dönemleri (2016-19 ve 2019-24 devam ediyor.) |
| DEM Büyükşehir | 2015 (3) | 2018 (3) | 2023 (3) | 2024 (3) |
| Top. Gelir (Milyar TL) | 1,1 | 1,8 | 13,6 | 20,5 |
| Top. Gider (Milyar TL) | 1,1 | 2 | 15,1 | 20 |
| Top. Borç (Milyar TL) | 0,4 | 1 | 6,7 | 7,8 |
| Top. Yatırım (Maliyet) | 0,4 | 0,7 | 6 | 3,7 |
| RİSK ANALİZİ Google’ın gelişmiş yapay zeka modeli (AI) veri analitiği ile birlikte hazırlanmıştır. | Geçişteki yönetsel boşluklar, geçmiş borç yapılandırma ve hızlı harcama kararları, Net Değer rasyoyu -%165 gibi tehlikeli öz kaynak erimesine taşımış. Faal. Sonu/ Top. Gider: -%70,7 (Çok Ciddi Operasyonel Açık) ile harcanan her 100 TL karşılığı 70,7 TL faaliyet zararı üretilmiş. Gelir artış hızı (%63,6), borçlanmanın (%150) çok gerisinde kalmış. | Faal. Sonu/ Net Değer: %137,1 (Muazzam Artı) Faal. Sonu/ Top. Gider: %50 (Radikal Dönüşüm) Borç %570/ 6,7 Kat Gelir %655/ 7,5 Kat artmış. 13,6 milyar gelirden 6 milyar (%44) yatırım (Sermaye Gideri) aktarılmış. Kayyumun hükümet desteği ile (İlBank- Hazine) bütçesinin büyüdüğü evre. Gelir artışı (%655) ile borç artışı (%570) birbirini dengelemiş. %50 Faal./ Gider kısıtlı harcama veya merkezi bütçeden yüksek nakit transfer yapıldığını gösterir. Borcun 1’den 6,7 milyara çıkması, yerel dinamiklerin ötesinde borç yükü olduğunu gösteriyor. | Faal. Sonu/ Net Değer: %412,5 Faal. Sonu/ Top. Gider: %29,1 (Sert Düşüş) Yatırım Felci: Yatırımlar 6 milyardan 3,7 milyara gerilemiş (-%38,3). Kritik Yapısal Tıkanma ile bilanço alarm vermiş. Yatırımın nominal olarak bile %38,3 azalışı, sahada çivi dahi çakılmadığını, projelerin durduğunu gösteriyor. Borçlar %16,4 artarak 7,8 milyara yükselmiş. Yatırımlar dursa da, 20,5 milyar gelirin neredeyse tamamı (20 milyar) cari gider ve maaşlar için harcanmış. Yani belediye harcamaları üretime değil, sistemin ayakta durması için yapılmış. %412,5’lik faaliyet fazlası duran varlık enflasyon değerlemesinden ibaret sanal bir rasyo olduğu düşünülüyor. | Top. Gelir %1.763 18,6 Kat artmış. Top. Gider %1.718 18,1 Kat artmış. Top. Yatırım %825 9,2 Kat artmış. Top. Borç %1.850 19,5 Kat artmış. Borç/ Gelir %38 (2015’de %36,3’ya göre daha kötü.) Yatırım Verimsizliği: Yatırımların 9 yıllık büyüme hızı (%825), borç ve gelir büyüme hızının yarısı kadar. “Kayyum dönemi borçlar ve gelirler geometrik büyümüş, kaynaklar kalıcı ve sürdürülebilir yatırıma aynı oranda dönüştürülememiş.” |
DEM PARTİLİ BAĞLI KURULUŞLAR
| DEM Bağlı kuruluş | 2015-18 | 2018-23 | 2023-24 | 2015-24 |
| Faal. Sonu/Net değer | 26,4% | -6,5% | -28% | 84,1% |
| Faal. Sonu/Top. Gider | 15,9% | -11,3% | -10% | 13,5% |
| YORUM | Yapısal Borç Tuzağı, Kronik Operasyonel Açık Dönemi İlk Evre ve Görece Dengeli Başlangıç | Yoğun kayyum evresi ve Kontrolsüz Gider Patlaması. | Akut Likidite Krizi ve Teknik Tıkanma. | Yatırımsız Borçlanma Modeli |
| YORUM: ORTAK SORUN | Türkiye’nin geri kalanındaki bağlı kuruluşların aksine Enflasyonist dönemde (2023-2024) bile faaliyet zararını artıya geçirememiş ve kümülatif olarak borç sarmalına yakalanmışlar. | |||
| DEM Bağlı kuruluş | 2015 (3) | 2018 (3) | 2023 (3) | 2024 (3) |
| Top. Gelir (Milyar TL) | 0,31 | 0,52 | 2,8 | 4,7 |
| Top. Gider (Milyar TL) | 0,4 | 0,8 | 3,7 | 6,2 |
| Top. Borç (Milyar TL) | 0,5 | 1,3 | 4,6 | 5,8 |
| Top. Yatırım (Milyar) | 0,09 | 0,26 | 0,67 | 0,72 |
| RİSK ANALİZİ Google’ın gelişmiş yapay zeka modeli (AI) veri analitiği ile birlikte hazırlanmıştır. | Faal. Sonu/Top. Gider %15,9, Faal. Sonu/Net değer %26,4 Borç 0,5’den 1,3 milyar olurken (%160) artmış. Gelir 0,31 milyardan 0,52 milyara çıkmış (%67,7 artmış). Faal. sonucu pozitif (%15,9) ancak altında dengesiz Borç/ Gelir sinsi krizin habercisi. 2018’de 0,52 milyar gelire karşılık 1,3 milyar borç birikmiş. Borcun gelire oranı %250’ye ulaşmış. | Faal. Sonu/ Top. Gider: -%11,1 zarara geçiş. Gelirler %438,4 artıp borç artış hızını (%253,8) açık ara geride bırakmış. Harcanan her 100 TL’nin 11,3 TL’si zarar olarak yazılmış. Harcamalar ve operasyon maliyeti daha hızlı büyüyüp kronik faaliyet zararı sarmalına girilmiş. Borç ve gelirler katlanmış, bölgenin ihtiyacı olan altyapı yatırımları arka plana itilmiş. | Faaliyet Sonu/Top. Gider: -%10 (Sürekli zarar) Yatırım Felci: Yatırımlar nominal hiç artmayıp (0,67’den 0,7 milyar) %60 enflasyonda %7,4 alt yapı yatırım artışı YOK seviyesinde demektir. CHP ve AKP bağlı 2023-24 yüksek enflasyonist zam ile milyarlarca TL suni Faal. fazlası açıklarken, DEM bağlıları zarar etmeye devam etmiş. 4,7 milyar gelir 6,2 milyar gider, 1 yılda 1,5 milyar net operasyon açığı var. Borç Duvarı: 4,7 milyar gelir 5,8 milyar borç var %123,4. | Faal./Gider: %13,5 Top. Gelir %1.416 15,1 Kat artmış. Top. Gider %1.450 15,5 Kat artmış. Top. yatırım %700 ve 8 Kat artmış. Top. Borç %1.060 11,6 Kat artmış. Gider gelirden daha fazla büyümüş (%1.450 ve %1.416). Yatırımlar 8 kat büyüyerek tüm kalemlerin arkasında kalmış. CHP ve AKP yatırımları 30-75 kat büyürken, DEM bağlı kuruluşları kaynakları yatırım değil, verimsiz operasyon, geçmiş borç ve faizlere gitmiş. Faaliyet/gider %13,5 pozitif olması, 2015-18 dönemin olumlu etkisi. |
MHP/YRP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİ
| MHP/ YRP BB | 2015-18 MHP | 2018-23 MHP | 2023-24 YRP | 2015-24 MHP+ YRP |
| Faal. Sonu/ Net değer | -102,77% | -70,32% | -107,55% | 8,40% |
| Faal. Sonu/ Top. Gider | -49,34% | -33,58% | -48,03% | 4,45% |
| YORUM | Ölçek Değişimi, Kronik Operasyonel Bütçe Açığı, Seçim Devir Şoku yaşayan MHP’nin Genişleme- Borçlanma Evresi. | MHP’nin tek belediyeli küçülme konsolidasyon Evresi | YRP Şanlıurfa Devir Şoku ve Akut Yatırım Felci | Kümülatif Pozitiflik İllüzyonu |
| MHP/ YRP BB | 2015 (3) MHP | 2018 (3)MHP | 2023 (1) MHP | 2024 (1) YRP |
| Top. Gelir (Milyar TL) | 2,1 | 4 | 5,2 | 10,4 |
| Top. Gider (Milyar TL) | 2,8 | 5 | 5 | 10,5 |
| Top. Borç (Milyar TL) | 2 | 7,1 | 1,6 | 4,9 |
| Top. Yatırım (Milyar) | 0,9 | 2 | 1,6 | 2 |
| RİSK ANALİZİ Google’ın gelişmiş yapay zeka modeli (AI) veri analitiği ile birlikte hazırlanmıştır. | Borç 2’den 7,1 milyara çıkmış (%255). Gelir 2,1’den 4 milyara çıkmış (%90,4). Harcanan her 100 TL için 49,3 TL operasyon zararı üretilen evre. %90,4 Gelir artışı, harcama ve yatırımın (0,9’dan 2 milyar artış) gerisinde kalmış. Aradaki dev bütçe açığı gelirden 3 kat fazla borçlanarak (%255) kapatılmaya çalışılmış. 2018 Borç/Gelir rasyo %177,5 ile tıkanma sinyali vermiş. | Faal. Sonu/ Net Değer: -%70,3 (Aşırı olumsuz) Faal. Sonu/ Top. Gider: %33,6 Top. Gider kadar Faaliyet zararı yazılmış. Toplam borç stoku dramatik aşağı çekilmiş ancak, operasyonel verimsizlik (zarar) devam etmiş. Yatırımlar 2’den 1,6 milyara gerileyerek baskılanmış. | Borç 1,6’dan 4,9 milyara (%206) çıkmış. Gelir 5,2’den 10,4 milyar, Gider 5’den 10,5 milyara çıkmış. Yüksek enflasyonda yatırımın %25 artması reel gerilemedir. Borçlar %206 artarak Borç Patlaması yaşanmış. Gelir 10,4, Gider 10,5 milyara ulaşmış, Yatırım durmasına rağmen bütçe ucu ucuna yetişmiş. %48’lik faaliyet zararı ile operasyonel nakit akışı tamamen tıkanmış. | 9 yılda gelir artışı %395, Yatırım %122 ile ikiye katlanmış. Dönemlerin tümü (2015-18, 2018-23, 2023-24) yüksek eksi oranlı. 9 yıl kümülatif ortalamanın %4,5 pozitif çıkması finansal illüzyon mudur.! NOT: İki ayrı BB veri değerleri kümülatif yerine, dönemsel değerlendirmeli. 2015-18 MHP, 2018-23 Manisa, 2023-24 Şanlıurfa. |
MHP (YRP)’Lİ BAĞLI KURULUŞLAR
| MHP/ YRP Bağlı kuruluş | 2015-18 MHP | 2018-23 MHP | 2023-24 YRP | 2015-24 MHP+ YRP |
| Faal. Sonu/Net değer | 1,53% | -3,72% | 148,31% | 16,04% |
| Faal. Sonu/Top. Gider | 1,11% | 12,41% | 7,95% | 12,63% |
| YORUM | Ölçek Küçülmesi, Sınırlı Mali Direnç ve Akut Altyapı Finans Riski dönemi. Üç BB Dönemi ve Erken Borçlanma. | Manisa Eksenli Küçülme ve Operasyonel Zirve | YRP Şanlıurfa ŞUSKİ Devri ve Akut Borç Krizi. | Yüksek operasyon maliyeti ve borç var. Kredi kapalı. Bilanço büyük, altyapı için kaynak- nakit yok. |
| MHP/ YRP Bağlı kurum | 2015 (3) MHP | 2018 (3) MHP | 2023 (1) MHP | 2024 (1) YRP |
| Top. Gelir (Milyar TL) | 0,9 | 1,45 | 2 | 3,44 |
| Top. Gider (Milyar TL) | 1 | 1,9 | 2,4 | 4,8 |
| Top. Borç (Milyar TL) | 0,83 | 1,94 | 1,8 | 3,81 |
| Top. Yatırım (Milyar) | 0,2 | 0,76 | 0,85 | 1,5 |
| RİSK ANALİZİ Google’ın gelişmiş yapay zeka modeli (AI) veri analitiği ile birlikte hazırlanmıştır. | BB aksine her dönem Faal. Sonu/Top. Gider artı vermeyi başarmış. Faal. Sonu/Net Değer %1,53, Faal. Sonu/ Top. Gider: %1,11 (ucu ucuna artı) yakalanmış. Borç artışı %133,7, Gelir artışı %61,1 olup ikiye katlamış. Buna rağmen yatırım (0,76 milyar) yüksek tutulmuş, kaynaklar altyapıya yönlenmiş. | Faal. Sonu/Top. Gider 12,4% (Operasyon verimliliği sağlanmış.) Faal. Sonu/Net Değer -3,72% kaybedilen BB duran varlıkları etkisi olabilir. Ölçek daralması idari kontrolü artırmış. Su faturaları maliyetleri rahatlıkla karşılamış. | Faal. Sonu / Top. Gider: 7,95% Faal. Sonu/Net Değer: 148,3% (Suni duran varlık Patlaması) Borçlar %111, Gelir %70, Gider %100 Artmış. Yatırım 0,85’den 1,5 milyara (%76,4) çıkmış. Bir yılda 1,4 milyar TL net nakit açığı verilmiş. Açık borcu bir yılda %111 (iki kattan fazla) artırarak kapatılmaya çalışılmış. KIRMIZI ALARM Nakit/Yatırım Sıkışması | Borç/Gelir oranı, 2024’te %111,7’ye çıkarak borç geliri aşmış. Yatırımların 9 yılda 7,5 kat (%650) büyümesi iyi. Gelir 3,7 kat artınca her altyapı yatırımı, artan borç (%357,8) olarak geri dönmüş. Kümülatif %12,6’lık faaliyet fazlası, bu dev borç faizleri ve likidite krizini perdeleyememiş. |